|
کردستان - خبرنگار آفرينش
قالي بافي در کردستان بسيار رايج است و نام کردستان هميشه مترادف با مهمترين قالي هاي دستباف بوده که با کمال ذوق و سليقه پديد آمده است و قالي افشار و سنندج و بيجار و بوکان امروز شهرت جهاني دارد و به تحقيق يکي از پرارزش ترين فرشهاي ايران است.
قالي بافي در کردستان بسيار رايج است و نام کردستان هميشه مترادف با مهمترين قالي هاي دستباف بوده که با کمال ذوق و سليقه پديد آمده است .و بيشتر طرح هاي مورد استفاده قاليبافان در کردستان طرح هاي شکسته بوده است و بندرت از طرح هاي ديگر استفاده مي شود. از ميان اين طرح ها مي توان به طرح ماهي درهم (هراتي)، ريزماهي نقش بته اي, گل وکيلي, گل ميرزاعلي, گل مينا و شاخ گوزن و ميناخاني اشاره کرد.
1) ماهي درهم (هراتي)
نقش ماهي درهم (هراتي), در بين طرح هاي کوچک (تکرار شونده) ايران ظريف ترين و زيباترين طرح بشمار مي رود. طرح هراتي, طرحي ماهرانه و در عين حال ساده است که حاکي از رعايت موازين و قيود و زيبايي و ظرافت و ذوق و سليقه ايراني است.
2) ريزه ماهي
نقش بسيار ريز ريزماهي درهم که از آن ريزتر غيرممکن است, به خرده ماهي نيز معروف است. در اين طرح، گلهاي بسيار ريز, اضلاع چهارگانه لوزي را تشکيل مي دهند که اکثرا گل هشت پري را دربردارد.
3) نقش بته اي
نقش بته اي نيز يکي ديگر از نقوش رايج بعد از هراتي است که از روزگار قديم, تقريبا در همه انواع دستبافت ها, بخصوص ترمه, قالي, قلمکار متداول بوده است و از حدود شصت گونه نگاره بته اي متداول در قالي بافي ايران تعدادي نيز در سنندج مورد علاقه بافندگان بوده و آنها را با حالات مختلف مي بافند. از انواع بته مي توان جقه خرقه اي, جقه (سه گره اي), جقه زمردي, جقه دو گره, جقه ريز, جقه توپي (هشت پر) را نام برد.
الف) جقه خرقه اي
از طرح هاي بته اي بسيار زيبايي است که در سنندج معروف به جقه چارکي است. اين نقشه معمولا در قالي هايي با ابعاد بزرگ بافته مي شود. حد فاصل جقه هاي بزرگ, جقه هاي کوچک و گلهاي ساده است که بسيار ماهرانه بافته مي شود.
ب) جقه (سه گره اي)
منظور از سه گره اندازه طول جقه است. درفاصله جقه ها بندهاي ساده و گلهاي کوچک قرار مي گيرند و نيز داخل جقه ها اشکال مختلفي پر مي شود.
ج) جقه زمردي
همان جقه سه گره اي است, با اين تفاوت که نوار سبز رنگي دور تا دور شکل جقه را
مي گيرد و دايره هاي کوچکي در فواصل منظم بر روي اين نوار قرار مي گيرد, در اين حالت دايره ها زيبايي خاصي به فرم جقه داده و آن را خوشرنگ مي کنند.
د) جقه (دو گره )
)اين طرح را به دو گونه مي بافند. در جقه هاي دو گره اي بر حسب سليقه بافندگان عرض جقه تغيير مي نمايد ولي طول آن بندرت تا سانتيمتر تغيير مي کند.
ر) جقه ريز
اين جقه بخصوص اندازه پشتي بوده و در اندازه هاي ديگري کار نمي شود و حالت خاص خود را دارد و قسمت داخل جقه ها را بوسيله گل سرخ پر مي کنند.
ز) جقه توپي (هشت پر )
اين طرح به وسيله ترکيب کردن هشت عدد جقه دو گره اي با يکديگر به وجود مي آيد و قاعده جقه ها به واسطه يک لوزي به هم وصل شده اند و در نهايت به شکل يک دايره
مي رسند و به اين دليل آن را جقه توپي مي گويند. اين نقش در اندازه هاي مختلف بافته
مي شود ولي در قالي هاي دو گره اي جلوه خاصي دارد.
س) گل وکيلي
يکي از معروفترين نقشه هاي مختص سنندج "گل وکيلي" است که در ديگر مناطق بافته
نمي شود. در مورد قدمت اين طرح مي توان به نمونه اي که در موزه فرش (تاريخ بافت آن به اواسط قرن سيزده هجري قمري مي باشد.) اشاره کرد.
ش) گل ميرزاعلي
گل ميرزاعلي, يکي از نقشه هاي "گل فرنگي" سنندج است. انواع متعددي از گل فرنگ در سنندج بافته مي شود که به نامهاي گل و بلبل عروس و داماد, گل و عروس ناميده مي شود و امروزه نسبت به اوايل رواج آنها کمتر بافته مي شوند.
|
